Plemiona Scytów europejskich
 allipidzi (Hellenoscytowie)
Począwszy od ośrodka handlowego Borystenitów (bo
ten leży najbardziej w środku pobrzeża morskiego całej Scytii), odtąd więc mieszkają najpierw Kallipidowie, którzy
są helleńskimi Scytami, ponad nimi zaś inny lud, który nosi
nazwę Alizonów.
Ci i Kallipidowie mają zresztą ten sam
tryb życia co Scytowie, sieją jednak i żywią się zbożem, nadto
cebulą, czosnkiem, soczewicą i prosem.
[Herodot; "Dzieje"; IV]
Zamieszkiwali tereny na północ i północny-zachód od Olbii. Jak sama nazwa wskazuje, plemiona te charakteryzowały się złożoną kulturą , łączącą elementy scytyjskie, rodzime z wpływami kultury greckiej.
Lud ten wznosił osiedla zlokalizowane na trudno dostępnym terenie i umocnione licznymi obwarowaniami i fosami, co sugeruje dużą aktywność wojenną w tym rejonie. Za mieszkania służyły im ziemianki z paleniskiem pośrodku,w późniejszym czasie zastępowane przez konstrukcje naziemne. Domostwa zbudowane były z kamieni połączonych glinianą zaprawą, lub ze ścian glinianych , kładzionych na kamiennej podmurówce. Fasadę budowli układano z dobrze dopasowanych kamieni, a ściany wznoszono często na podłożu z układanych kolejno warstw popiołu i gliny. Dachy domów pokrywała dachówka lub trzcina oblepiona z wierzchu warstwą gliny. Innym sposobem budowania muru było zapełnianie pustej przestrzeni między dwoma cienkimi, równolegle ustawionymi ściankami łupanym drobno kamieniem.
Znaleziska archeologiczne można podzielić na artefakty scytyjskie którymi były najczęściej ręcznie wytwarzane wyroby ceramiczne i na materiał klasyczny reprezentowany przez greckie amfory.
Głównym zajęciem ludności było rolnictwo. Znaleziska takie jak ; sierpy, rozcieracze kamienne, składy zbożowe ( za takie magazyny służyły wykopane w ziemi doły , z ustawionym na powierzchni ściętym stożkiem z glinianą polepą, wlot spichlerza obmurowany był kamieniami) potwierdzają ,że Kallipidzi uprawiali zboża; jak pszenica, żyto, proso (stanowisko Szyrokaja Bałka), a być może wskazują na istnienie gospodarki towarowej wśród tych plemion.
Trudniono się także ogrodnictwem , hodowlą bydła, rybołówstwem i myślistwem na co wskazują znalezione ciężarki do sieci rybackich, piece-przetwórnie zapewne do wędzenia i suszenia ryb i mięsa, pozostałości organiczne jak rybie łuski i ości (stanowisko Diedowa Chata).
Hellenoscytowie zajmowali się także metalurgią ( grobowiec koło wsi Adżigał, w którym znaleziono formy odlewnicze) i handlem co potwierdzają znalezione w osiedlach Limanu nad Bohem monety olbijskie. Materiał archeologiczny świadczący o ustalonych stosunkach handlowych zaobserwowano również na zachód od Bohu aż do Dniestru. I tu występują osady z mieszaną scytyjsko- grecką ludnością.
W tym samym sensie na uwagę zasługuje osada koło wsi Nikołajewka w obwodzie odeskim. Prowadzone tam wykopaliska ujawniły mieszkania będące do pewnego stopnia ziemiankami, magazyny, oraz sporo greckiej, czarno polewanej ceramiki i amfor. Bliskość takich miast jak Olbia z jednej i Tyras ( u ujścia Dniestru) z drugiej strony przesądziała o mieszanym charakterze kultury.
Przy współczesnym stanie nauki Dniestr (Tyras) można uważać za granicę zasiedlenia Scytów: na zachód od Dniestru mieszkali Getowie. Natomiast mieszkańcy zachodniego Podola zdradzają kulturowe pokrewieństwo z plemionami leśno- stepowego Naddnieprza, mimo występujących tu wyraźnie elementów zachodniotrackich; zachowały się tu osiedla z okresu scytyjskiego z naziemnymi mieszkaniami i ziemiankami; spotykane są również pochówki ciałopalne.
Również stepowo-leśną Mołdawię łączyły w VII-Vw. p.n.e. silne związki ze stepowo- leśnym Naddnieprzem. Wpływy Scytów przejawiają się tu słabo: o ich przenikaniu na te tereny można wnosić na podstawie spotykanych pochówków. Zbadane tu pod odsłoniętymi kurhanami pochówki komorowe przypominają komorowe groby stepowego Naddnieprza i datowane są na IV-III w.p.n.e. Natomiast rdzenna ludność Mołdawii okresu scytyjskiego znana była Herodotowi prawdopodobnie pod nazwą Agatyrsów
 lizonowie
Zamieszkiwali tereny położone na północ od terytorium Kallipidów. Z badań archeologicznych wynika , że trudnili się przeważnie rolnictwem, uprawiając zboże , czosnek, cebulę, soczewicę i proso.
Herodot zauważył, że Kallipidowie i Alizonowie prowadzą tryb życia podobny do Scytów; uprawiają zboże przeznaczone na własny użytek: czosnek, cebulę, soczewicę i proso.
Na północ od Alizonów umieścił Herodot Scytów Oraczy, powyżej nich mieszkali Neurowie, za którymi dalej na północ rozciąga się pustynia. Ludy te zamieszkują dorzecze Hipanisu (Bohu) na zachód od Borystenesu (Dniepru)
 cytowie-oracze
Poza Alizonami mieszkają Scytowie-oracze, którzy nie dla pożywienia
sieją zboże, lecz dla sprzedaży.
Nad nimi mieszkają Neurowie. Kraj zaś leżący na północ od Neurów jest bezludnym
stepem, o ile wiemy.
Te są ludy wzdłuż rzeki Hypanis i na
zachód od Borystenesu.
[Herodot; "Dzieje"; IV]
Zasiedlili terytorium na północ od Alizonów w dorzeczu Bohu (w starożytności Hypanis) i na zachód od Dniepru (Borystenesu) . Wznosili grodziska, zajmowali się rolnictwem i hodowlą, obróbką żelaza i brązu, kości i drewna, wytwarzali naczynia i odzież.
Najsłynniejsze stanowiska tej kultury pochodzą z VI wieku p.n.e. i zlokalizowane są w Niemirowskoje, Matroninskoje, Pastierskoje, Szarpowskoje.
Na zamieszkiwanym przez Scytów-oraczy terenie już w XIX wieku zbadano liczne grodziska i kurhany. Do chwili obecnej zbadano dokładnie wielkie grodziska, których potężne umocnienia świadczą o napiętych stosunkach międzyplemiennych. Cały materiał archeologiczny świadczy o osiadłym trybie życia tych plemion, których głównym zajęciem było rolnictwo i hodowla. Na wysokim poziomie znajdowała się obróbka żelaza i brązu. Można sadzić , że zajmujący się tym rzemieślnicy-metalurdzy zaspokajali potrzeby nie tylko własnej wspólnoty, ale i sąsiednich. Takie zajęcia jak: wytwarzanie naczyń, odzieży, obróbka kości i drewna znajdowały się na poziomie chałupnictwa.
Grodzisko w Pastierskoje składało się z prostokątnych domów w kształcie prostokątnych, lekko wgłębionych półziemianek o powierzchni 10-12 m2, zawierające gliniane piece. Wśród znalezionych przedmiotów, zainteresowanie archeologów wzbudziły importowane greckie naczynia i wyroby z metalu, ważne nie tylko jako dowód trwałych stosunków handlowych, ale także materiał ułatwiający datowanie. Za otrzymane towary, malowane greckie naczynia, złote i brązowe ozdoby, tubylcy płacili produktami własnej pracy, przy czym niebagatelne miejsce tej wymianie zajmowało zboże.
Postępujący u miejscowych plemion rozwój sił wytwórczych przyspieszył rozkład stosunków rodowych. Handel z greckimi koloniami nad Morzem Czarnym pogłębił jeszcze ten proces. Te przemiany społeczne znalazły odbicie w zwyczajach grzebalnych.
Budowa grobów jest bardzo zróżnicowana. Były więc konstrukcje imitujące domy, wznoszone na wysokich, drewnianych słupach, były zwykłe pochówki w jamach grobowych , lub bardziej już rozbudowanych komorach. Czasami były to pochówki płaskie, a czasem przysypane warstwą ziemi, tworzącą kopiec- czyli kurhanem. Spotyka się zarówno pochówki szkieletowe jak i ciałopalne.
Również i obrządek ciałopalny nie jest jednolity. Pochówki ciałopalne występują w nasypach kurhanów, w jamach, których dokonano kremacji; czasami popioły umieszczane są urnie. Groby ciałopalne znajdowane w kurhanach z okresu scytyjskiego sięgają epoki późnego brązu, kultury czarnoleskiej.
Natomiast pochówki komorowe mieszkańców stepowego Naddnieprza od pochówków ludów stepowych różnią się rozmieszczeniem komór i brakiem wejścia. . Ilość grobów komorowych jest niewielka, przy czym większość z nich rozmieszczona jest w sąsiedztwie obszarów stepowych. Może to świadczyć o przenikaniu ludności stepowej w rejon leśno- stepowy, a liczne formy przejściowe pochówków i różnice w budowie grobów mogły się wykształcić w procesie wzajemnej asymilacji autochtonów z przybyszami.
Przypuszczać należy , że podstawowa część ludności okresu scytyjskiego przebywała na tych terenach już od epoki brązu. Pogląd ten potwierdza występowanie w kurhanach wczesnych grobów ciałopalnych i pochówków szkieletowych z ułożeniem na lewym boku , z nogami podkurczonymi i z rękami złożonymi obok twarzy. Zwyczaj ten okresie scytyjskim właściwie dość szybko zanika.
Obraz mieszanego składu ludności zaciera się na skutek przenikania z zachodu grup ludności, która później dała początek tzw. Kulturze pól grzebalnych. Infiltracja t zaczęła się u schyłku epoki brązu i trwałą przez cały okres scytyjski aż do początku naszej ery. Kulturę pól grzebalnych badacze przypisują Słowianom.
Okres scytyjski był okresem rozkładu stosunków rodowych i powstawania klas. Rzutowało to na zarówno na sposób grzebania jak i wyposażenie grobów. Na przykład grupie plemion dorzecza rzeki Roś zmarłych zwykłych członków plemienia chowano według obrządku szkieletowego w płytkim grobie, czasami z umieszczona wewnątrz nieskomplikowaną konstrukcją drewnianą, zaś przedstawicieli arystokracji plemiennej poddawano kremacji.
Kurhanach nad rzeką Tiasmin najbardziej charakterystyczną cechą zwykłych pochówków było grzebanie na poziomie podglebia. Ubożsi członkowie rodu grzebali czasem zmarłych pod wspólnym nasypem. Inaczej chowano arystokracje plemienną, której groby wyróżniają się skomplikowaną konstrukcją, bogatym wyposażeniem oraz obecnością pochówków koni bogatej uprzęży.
Kurhany arystokracji Scytów-oraczy
cytowie-rolnicy
A jeżeli przejdzie się Borystenes, pierwszą od morza jest
kraina Hylaja; jeśli się od niej dalej pójdzie w górę, mieszkają tam Scytowie-rolnicy: tych zamieszkali nad rzeką Hypanisem Hellenowie nazywają Borystenitami, siebie
samych zaś Olbiopolitami.
Ci więc Scytowie rolnicy
zamieszkują pas ziemi na wschód, o rozciągłości trzech marszów dziennych, a sięgają aż do rzeki, która nazywa się Pantikapes; na północ zaś wynosi ten pas ziemi jedenaście
dni żeglugi Borystenesem w górę. Ponad nimi jest w dal ciągnąca się pustynia.
[Herodot; "Dzieje"; IV]
Opanowali ziemie powyżej krainy Hylaja, na lewym brzegu Dniepru, na wschód i na północ od rzeki Pantikapes. Granica dzieląca Scytów- koczowników i Scytów rolników pozostaje niewyraźna. Główną przyczyną tego jest fakt, że Scytowie rolnicy, znani Herodotowi jako lud osiadły, niezbyt dalekiej przeszłości byli koczownikami. Osady Scytów- rolników w rejonie lewobrzeżnego Naddnieprza są nieliczne, można do nich zaliczyć te koło wsi Lepieticha i Lubimowka; ta ostatnia była otoczona potężnym systemem umocnień..
W grodzisku Kamienskoje naprzeciw miasta Nikopol znajdowały się scytyjskie domy wieloizbowe ze spadzistymi dachami. Wykopaliska odsłoniły dużą liczbę pomieszczeń mieszkalnych budowanych techniką słupową. Uboższe, rzemieślnicze warstwy społeczne zamieszkiwały zwykłe lepianki, natomiast arystokracja miała domy zbudowane z kamienia. Wydobyte przedmioty skazują na wysoki poziom rozwoju rzemiosła w grodzie. Ludność trudniła się metalurgią , kowalstwem, odlewnictwem, rolnictwem ( znalezione sierpy i rozcieracze) , oraz handlem.
Dokładnie zbadana jest kultura Scytów-rolników z bardziej wysuniętego na północ rejonu leśno-stepowego. Odkryto tu zarówno cmentarzyska jak i osady nad rzeką Worsklą wzniesiono grodzisko Bielskoje, otoczone wałem obronnym o długości ok. 42 km 2 . Ulokowano w nim siedziby zarówno naziemne jak i ziemianki, wyposażone w gliniane piece.
W pierwotnym kształcie grodzisko stanowiło dwa umocnione punkty, zapewne dopiero później otoczono cały teren wałem obronnym; w ten sposób stworzono bezpieczny ośrodek, do którego mogła się schronić w razie niebezpieczeństwa okoliczna ludność, mieszkająca w pobliskich, niezabezpieczonych przed napaścią osiedlach.
Przypuszcza się obecnie, że grodzisko Bielskoje znajdowało się we wspólnym władaniu dwóch sąsiadujących ludów wymienianych przez Herodota- Budynów i Gelonów. Do każdego z nich należeć miały da mniejsze, umocnione grodziska- zachodnie i wschodnie- położone w obrębie wałów tego ogromnego grodu. Były one ważnymi ośrodkami nie tylko administracyjnymi, lecz zwłaszcza produkcyjnymi i kultowymi.
Podstawą gospodarki było rolnictwo orne, uprawiane przy pomocy prymitywnego pługa i motyki, jak również pasterska hodowla rogacizny, koni i świń.
Mieszkańcy specjalizowali się w metalurgii żelaza(stalowe noże i sierpy), wyrabianiu naczyń , tkanin i narzędzi kościanych, łowach i rybołówstwie. Rozwijał się handel z koloniami greckimi , o czym świadczą znalezione przedmioty, głownie ceramika jońska z VII wieku p.n.e., ozdoby i zwierciadła z brązu. Jednym z towarów importowanych było wino.
Badania archeologiczne świadczą o dużym rozwarstwieniu społecznym , obecności elity arystokratycznej jak i niewolnictwa. Jako ustrój utrzymywała się wciąż wojenna demokracja, z wodzem na czele plemienia.
Scytowie- rolnicy, zajmujący lewobrzeżny, leśno-stepowy brzeg Dniepru, należeli do innej grupy plemiennej niż ich sąsiedzi; świadczy o tym charakter grobów. Na terenach położonych w dorzeczu Suły znajdują się prostokątne grobowce, zorientowane w kierunku północ- południe, przykryte nasypem kurhanu. W dołach umieszczono drewniane krypty o konstrukcji zrębowej, lub wykonane z brewion, wbijanych pionowo w rowki, wykopane wzdłuż ścian dołu. W uboższej wersji grobowców, jamy przykrywano po prostu warstwą drewnianych belek. Czasem zmarłych chowano nasypie starych kurhanów, konstruując w tym celu drewniane krypty. Możliwe że te groby należały do krewnych zmarłego, pochowanego w grobie głównym.
Zmarły spoczywał na plecach w pozycji wyprostowanej z głową skierowana na południe. Zdarzały się także pochówki podwójne. Szkielet żeński spoczywał wtedy po lewej stronie męskiego. Dno grobu posypane było popiołem lub wymalowane czerwona farbą, co symbolizowało żywioł ognia. Niekiedy trafiają się resztki uczty pogrzebowej, a czasem ślady ciałopalenia.
Nad Worsklą odkryto groby z dnem wyłożonym korą i drewnem. Naroża jamy grobowej były zaokrąglone, a ciała umieszczane w pozycji podkurczonej, podobnie jak w epoce brązu. Odkryto także resztki kości w popielnicach co świadczy o praktykowanym ciałopaleniu. Trafiały się często kurhany symboliczne, bez pochówku, wznoszone dla poległych wojowników poza granicami kraju. Tego typu kurhany noszą nazwę cenotafów. Nie umieszczano w nich zwłok, ale bron wojownika; czekan(oznaka władzy), oszczepy, krótkie miecze akinakesy, pancerze, okucia baldachimów i uprząż.
W grobowcach żeńskich znajdują się ozdoby- nagolenniki, ślady ofiarnego jadła i naczynia ceramiczne.
Kurhan Starsza Mogiła koło Aksiutincy.
cytowie-koczownicy
Rozprzestrzenili się na wschód od rzeki Gerros.
Na wschód od owych Scytów-rolników, jeśli przekroczy się
rzekę Pantikapes, mieszkają już Scytowie-koczownicy, którzy
ani nie sieją, ani nie orzą; cała ta okolica z wyjątkiem Hylai
jest ogołocona z drzew. Ci koczownicy zajmują ku wschodowi
długie na czternaście marszów dziennych terytorium, które
ciągnie się aż do rzeki Gerros.
[Herodot; "Dzieje"; IV]
cytowie Królewscy
Po drugiej strome rzeki Gerros leży owa tak zwana ziemia królewska; tę zajmują najdzielniejsi i najliczniejsi
Scytowie, którzy innych Scytów uważają za swych niewolników.
Sięgają oni na południe do Taurydy, na wschód do owego rowu, który wykopali synowie ślepców (niewolników, przyp. aut.), oraz do stacji
handlowej Jeziora Meockiego, która nazywa się Kremnoj;
niektóre części ich terytorium, sięgają aż do rzeki Tanais
[Herodot; "Dzieje"; IV]
Jedno z najważniejszych plemion scytyjskich, prowadzące osiadły tryb życia na terenach między rzeką Gerros, Krymem(Taurydą) a Donem (Tanais).Scytowie Królewscy pozostawili po sobie bogata spuściznę ; grodziska, przedmioty życia codziennego i dzieła sztuki. Byli także twórcami wysoko rozwiniętego państwa na Krymie, gdzie powstało ich warowne i bogate miasto-Neapol Scytyjski.
Jedno z najstarszych znalezisk kultury Scytów Królewskich pochodzi z VII wieku p.n.e. i zahacza jeszcze o epokę brązu. Jest to kurhan Małaja Cymbałka znajdujący się koło miejscowości Bolszaja Biełozierka.
W VI wieku p.n.e. zaczynają dominować komory grobowe, jak w kurhanie koło Niżnych Sierogozów, gdzie znajdował się szkielet zorientowany głową na zachód, strzały, kościane zakończenia żerdzi w kształcie ptasich główek pokrytych rysunkami również ptasich głów. Pochówek to prostokątna jama z grobem komorowym, umieszczonym w ścianie południowej.
Z VI wieku pochodzi także kurhan Ostraja Tomakowskaja, w którym znaleziono takie artefakty jak; okładzinę rękojeści miecza i złotą okładzinę pochwy z ornamentem drapieżników zwiniętych w kłębek, z ogonami zakończonymi ptasimi główkami, oraz pierścień z płytek z trójkątnymi, emaliowanymi wypełnieniami.
Z końcem V i w wiekach IV i III p.n.e. pojawiają się wielkie cmentarzyska prostej ludności lokalizowane wokół kurhanów. W grobowcach wyściełanych drewnianymi podłogami i przykrywanych drewnianymi pomostami grzebano zmarłych w pozycji wyprostowanej , na wznak, z głową zwróconą w kierunku zachodnim.
W VI wieku pojawiają się groby komorowe, które w IV-III w. Stają się dominującym typem mogił. Odtąd wraz ze zmarłymi zaczęto wkładać do grobu duże zespoły przedmiotów, przy czym ilość i wartość tych przedmiotów była uzależniona od znaczenia i pozycji zmarłego.
Wieki IV i III p.n.e. to czas wspaniałych i bogatych Kurhanów Królewskich , z których najsłynniejsze to ; Czertomłyk, Sołocha, Aleksandrowski, Melitopolski, Gajmanowa, Tołstaja Mogiła.
Także w wieku IV i III p.n.e. pojawiają się skromne stepowe kurhany do wysokości 1 metra, zawierające pochówki w komorach urządzanych w ścianie dołu grobowego Na terenach stepowych na Krymie znajdują się kurhany podobne do grobów naddnieprzańskich; tereny koło Kercza (Pantikapaion), kurhan Kul-Oba i kurhany Nymfaionu
W końcu VII wieku p.n.e. Scytowie Królewscy przybyli na Krym . W III w p.n.e. założyli miasto Neapol Scytyjski, znajdujące się obok dzisiejszego Symferopola. Budowniczowie wykorzystali warunki naturalne, budując miasto na cyplu skalnym zamkniętym z trzech stron pionowym urwiskiem; z jedynej dostępnej strony zbudowali oni potężny mur o szerokości ponad 8 metrów fortyfikacje, które nie przypominają jednak miast antycznych, greckich. Są to zabudowania zbliżone do grodów Taurów (plemienia krymskiego, sąsiadującego ze Scytami), choć sama konstrukcja muru przypomina umocnienia antyczne: składa się on z dwóch ścian osłonowych zapełnionych łupanym kamieniem na glinianej zaprawie. Badacze ustalili, że początkowo, w III w. p.n.e., kiedy istniała jeszcze pierwsza stolica Scytów- grodzisko Kamienskoje, mur był słabszy i miał zaledwie 3,5 metra szerokości. W II wieku p.n.e. został przebudowany i wzmocniony. Domy mieszkalne budowane były wraz z piwnicami wykutymi w skale. Obok domów znajdowały się dziedzińce z jamami zasobowymi. Dachy pokrywała dachówka, a na ścianach domów kładziono licówkę- czyli połyskującą z wierzchu glinę malowaną w różne kolory. W I wieku naszej ery pojawiły się budynki z kruszonego kamienia.
W mieście znajdowało się mauzoleum arystokracji. Była to budowla na planie kwadratu, zbudowana z dużych bloków kamiennych, wykończona fasadą. wyłożoną płytami na sposób przyjęty w greckiej architekturze. Płyty okładano kolejno licem i boczną krawędzią. Powstawał w ten sposób mur, określany archeologii konstrukcją "bokiem na kant, płytą na płask". Mur budowano na glinianej zaprawie. Jedyne wejście znajdowało się w ścianie wschodniej , skąd prowadziły schody do pomieszczeń , które zostały wypełnione gliną, aby utrudnić dostęp rabusiom. Mauzoleum musiało być wykorzystywane przez długi okres czasu, gdyż znalezione nim pochówki pochodzą z różnych okresów.
W najstarszym, znajdującym się w północno-zachodnim kącie sarkofagu z płyt, wpuszczonym w zagłębienie wykute w skale, znajdował się szkielet mężczyzny, głową zwrócony na zachód. Przy nim spoczywały 2 miecze, 3 oszczepy, hełm żelazny, pozostałości kołczanu(złote kółka do zawieszania i blaszki), oraz grociki strzał.
Przetrwały także złote blaszki przyszywane do odzieży.
Do tego pochówku, pochodzącego z II-I w. p.n.e. zalicza się także 4 szkielety końskie i szkielet psa, znajdujące się na podłodze na środku mauzoleum. Szkielet piątego konia leżał na stopniach schodów; wokół niego znaleziono , skorupy czarek z czarnej i czerwonej laki, pozostawione w czasie stypy. W pobliżu szkieletów końskich w drewnianej trumnie leżał głową na wschód szkielet mężczyzny.
Następne pochówki umieszczano nad najstarszym grobem. Były to ułożone w kilka rzędów drewniane trumny, w których często na podściółce z wojłoku umieszczone były pochówki.
Odkryto w sumie 72 takie pochówki w drewnianych trumnach . w warstwie górnej były one w bardzo złym stanie: trumny przegniły, kości pozapadały się w dół i zmieszały. Wiele grobów ograbiono jeszcze w starożytności, możliwe , że przy okazji kolejnych pogrzebów. Grupa wschodnia pochówków okazała się być najbardziej interesująca. Składała się z 6 kondygnacji grobów , wśród których wyróżniał się pochówek kobiety w drewnianym sarkofagu, pomalowanym błękitną i różową farbą wypełnionego złotymi przedmiotami, datowany na początek naszej ery.
Mieszkańcy miasta zajmowali się rzemiosłem , handlem , wyrabianiem ceramiki. Odkryte wyroby jubilerskie typu antycznego i greckiego potwierdzają częste i silne kontakty z miastami greckimi Krymu;( skarabeusz z krwawnika z głową Scyty) i liczne wyroby ze złota przypominające biżuterię kaukaską), ale także z Europą Zachodnią i Środkową( lateńskie zapinki-fibule i broń) oraz koczownikami z północy.
Poza Neapolem Scytyjskim odkryto w stepowej części Krymu znaczna ilość grodzisk ze śladami produkcji rzemieślniczej jak Kermen- Kyr w pobliżu Symferopola, którym znaleziono resztki pieca garncarskiego. Śród odpadów produkcyjnych zachowały się tu skorupy naczyń podobne do tych, jakie znaleziono w Neapolu.
Strabon , pisząc o miastach Krymu, wymienia niektóre jako należące do Scytów m. in. Palakos i Chabon, zbudowane przez króla Skylurosa.
W epoce hellenistycznej (III-I w. P.n.e.) Krym był w zasadzie krajem rolniczym. Ludność rolnicza powstała tu prawdopodobnie dzięki osiedlaniu się zubożałych koczowników i nagromadzeniu się bydła w rękach nielicznej grupy właścicieli niewolników.
|
|
